काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको विशेष महाधिवेशन पार्टीभित्रको आन्तरिक शक्ति संघर्षको केन्द्रमा पुगेको छ। भृकुटीमण्डपमा जारी बन्दसत्रमा महामन्त्री गगनकुमार थापाले पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवालाई पुनः सहभागी हुन आग्रह गरेसँगै कांग्रेसभित्रको विभाजन अझ प्रष्ट रूपमा सतहमा आएको छ।

थापाले विशेष महाधिवेशन विधानसम्मत रहेको दाबी गर्दै यसलाई पार्टीको औपचारिक कार्यक्रमका रूपमा स्वीकार गर्न देउवापक्षलाई दबाब दिएका छन्। “यो पार्टीको कार्यक्रम हो, कुनै अलग कार्यक्रम होइन,” भन्ने उनको भनाइले महाधिवेशनको वैधानिकतामाथि उठाइँदै आएको प्रश्नलाई राजनीतिक रूपमा प्रत्युत्तर दिने प्रयास देखिन्छ।

देउवाको दूरी र संस्थापनको रणनीति

सभापति देउवाले विशेष महाधिवेशनप्रति असहमति जनाउँदै दूरी कायम राखेका छन्। महाधिवेशनकै बीच उनले आफू निकट नेताहरू र कानुनी पृष्ठभूमिका व्यक्तिसँग छलफल बढाएका छन्। यसले देउवापक्ष महाधिवेशनका निर्णयहरूलाई राजनीतिक तथा कानुनी रूपमा चुनौती दिने तयारीमा रहेको संकेत गर्छ।

देउवाको अस्वीकारकै बीच दुई महामन्त्रीले बन्दसत्रमा छुट्टाछुट्टै प्रतिवेदन पेश गर्नु र कार्यविधि पारित हुनु इतर पक्षले संगठनात्मक वैधता स्थापित गर्ने रणनीतिका रूपमा हेरिएको छ।

‘डर’को राजनीतिबारे गगनको सन्देश

थापाले धेरै नेता–कार्यकर्ताहरू सहभागी हुन चाहँदा पनि जिल्लाका प्रभावशाली नेताहरूका कारण डराएर आउन नसकेको दाबी गर्नुले पार्टीभित्रको गुटबन्दी र शक्ति संरचनामाथि सीधा प्रश्न उठाएको छ। यो अभिव्यक्ति कार्यकर्तालाई भावनात्मक रूपमा आफ्नो पक्षमा तान्ने र संस्थापन पक्षलाई नैतिक दबाबमा राख्ने राजनीतिक सन्देशका रूपमा बुझ्न सकिन्छ।

राष्ट्रिय पुनर्जागरण अभियान : राजनीतिक सन्देश

विशेष महाधिवेशनबाट घोषणा गरिएको ‘राष्ट्रिय पुनर्जागरण अभियान’ केवल सांगठनिक कार्यक्रम मात्र नभई कांग्रेसको वैचारिक पुनर्संरचनाको प्रयासका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। निराशा, घृणा र प्रतिशोधको राजनीतिलाई परास्त गर्ने लक्ष्यले हाल देखिएको वैकल्पिक दलहरूको उदय र जनआक्रोशलाई सम्बोधन गर्ने संकेत गर्छ।

अभियानमार्फत गुटबन्दी अन्त्य, पुस्तान्तरण, सामाजिक एकता र राष्ट्रिय स्वाभिमानको पुनर्स्थापनालाई जोड दिनु कांग्रेसलाई फेरि जनमुखी बनाउने प्रयासको रूपमा विश्लेषण गरिएको छ।

शक्ति सन्तुलन र सम्भावित प्रभाव

विशेष महाधिवेशनबाट आएका प्रस्ताव र निर्णयहरू देउवापक्षले अस्वीकार गरेमा विवाद निर्वाचन आयोग हुँदै अदालतसम्म पुग्ने सम्भावना रहन्छ। यस्तो अवस्थामा कांग्रेसको आन्तरिक विवादले आगामी प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्ने जोखिम देखिन्छ।

तर अर्कोतर्फ, थापाको आक्रामक र खुला राजनीतिक शैलीले पार्टीभित्र सुधार र नेतृत्व परिवर्तनको बहसलाई निर्णायक मोडमा पुर्‍याएको छ। देउवाको सहभागिता वा बहिष्कारले अब कांग्रेस कुन दिशातर्फ जाने भन्ने कुराको स्पष्ट संकेत दिनेछ।

गगन थापाको खुला निम्तो र राष्ट्रिय पुनर्जागरण अभियानको घोषणाले कांग्रेसभित्रको शक्ति संघर्षलाई वैचारिक बहसको तहमा ल्याउने प्रयास देखिएको छ। तर सभापति देउवाको दूरी र संस्थापनको असन्तुष्टिले यो प्रयास सहमति र एकतामा रूपान्तरण हुन्छ कि थप टकरावमा, त्यसले नेपाली कांग्रेसको आगामी राजनीतिक भविष्य तय गर्नेछ।