पाँच दिनमा ठूलो ध्रुवीकरण

काठमाडौं १४ पुस– मधेसकेन्द्रित राजनीतिमा लामो समय कमजोर बनेका उपेन्द्र यादव नेतृत्वको जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपाल मा पछिल्ला दिनमा ठूलो ध्रुवीकरण सुरु भएको छ। गएको पाँच दिनमा मात्रै मधेसका तीनवटा महत्वपूर्ण पार्टी र समूहहरू जसपा नेपालमा एकीकृत भएका छन्। यसले मधेस राजनीतिमा फेरि उपेन्द्र यादवको प्रभुत्व स्थापित हुने सम्भावना बढाएको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

पाँच दिनमा भएका तीन एकीकरण/सहमति

१. पुस ९ गते : स्वाधीन मधेस जनअभियानसँग कार्यगत एकता उपेन्द्र यादव र स्वाधीन मधेस जनअभियानका संयोजक कैलाश महतो बीच कार्यगत एकताको सहमति भएको छ। दुवै नेताले सहमति पत्रमा हस्ताक्षर गरेका छन्। यो सहमतिले मधेसका स्वाधीनता र अधिकारका मुद्दालाई साझा रूपमा अघि बढाउने आधार तयार गरेको छ।

२. आइतबार (पुस १३) : लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी (लोसपा) सँग पार्टी एकीकरण लोसपा अध्यक्ष महन्थ ठाकुर सँग उपेन्द्र यादवले पूर्ण पार्टी एकीकरणको सहमति गरेका छन्। यो एकीकरणले मधेसका दुई प्रमुख धार (उपेन्द्र र महन्थ) लाई पुनः एकीकृत गरेको छ। यसअघि २०७८ मा जसपा विभाजन भएर लोसपा अलग भएको थियो। यो पुनर्मिलनलाई मधेस राजनीतिको ऐतिहासिक कदम मानिएको छ।

३. सोमबार (पुस १४) : अशोक राई नेतृत्वको जसपाका प्रभावशाली नेताहरूको प्रवेश २०८१ वैशाख २३ गते उपेन्द्र यादवसँग सहकार्य तोडेर छुट्टै जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) गठन गरेका अशोक राई का केही प्रभावशाली नेताहरू उपेन्द्रको जसपा नेपालमा प्रवेश गरेका छन्। यसले अशोक राई पक्षमा विभाजनको संकेत दिएको छ।

थप छलफल जारी

जसपा नेपालका केन्द्रीय सदस्य महेश चौरसिया का अनुसार हृदयश त्रिपाठी नेतृत्वको जनता प्रगतिशील पार्टी सँग पनि एकीकरणको छलफल अन्तिम चरणमा पुगेको छ। यदि यो पनि सफल भयो भने मधेसमा उपेन्द्र यादवको जसपा नेपाल सबैभन्दा ठूलो शक्ति बन्नेछ।

राजनीतिक अर्थ र प्रभाव

• उपेन्द्रको पुनरुत्थान : २०८१ वैशाखमा अशोक राईले पार्टी विभाजन गरेपछि राष्ट्रिय राजनीतिमा कमजोर बनेका उपेन्द्र यादव फेरि मधेसको प्रमुख नेता बन्ने बाटोतर्फ अघि बढेका छन्।
• मधेसमा एकीकृत मत : यी एकीकरणहरूले आगामी फागुन २१ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा मधेसकेन्द्रित मतहरूको ठूलो हिस्सा जसपा नेपालमा केन्द्रित हुने अपेक्षा छ।
• २०६३ यताको सन्दर्भ : मधेस आन्दोलनका प्रमुख नेता उपेन्द्र यादव र महन्थ ठाकुरको यो पुनर्मिलनले २०६३ को मधेस आन्दोलनको भावनालाई पुनर्जीवित गरेको विश्लेषण गरिएको छ।

यो ध्रुवीकरणले मधेस राजनीतिमा नयाँ समीकरण सिर्जना गरेको छ। उपेन्द्र यादवको जसपा नेपाल अब मधेसको सबैभन्दा बलियो वैकल्पिक शक्तिका रूपमा उदाउने निश्चित देखिएको छ।