काठमाडौँ, १७, पुस : नेपाली कांग्रेसका महामन्त्रीद्वय गगनकुमार थापा र विश्वप्रकाश शर्मा ले पार्टीको १५औँ नियमित महाधिवेशन स्थगित भएको औपचारिक घोषणा गरेका छन्। बिहीबार साँझ जारी संयुक्त वक्तव्यमा उनीहरूले पुस २६–२८ गतेका लागि निर्धारित महाधिवेशनको कार्यतालिका प्रभावित भएकाले स्थगित गर्नुपरेको जनाएका छन्। यसको सट्टा विशेष महाधिवेशन लाई मुख्य विकल्पका रूपमा अघि सारेका छन्।

यो घोषणाले कांग्रेसभित्र लामो समयदेखि चलिरहेको महाधिवेशन विवादलाई नयाँ मोड दिएको छ। पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवा पक्षधरहरूले निर्वाचनपछि मात्र महाधिवेशन गर्नुपर्ने अडान राख्दै आएका थिए भने महामन्त्रीद्वय र शेखर कोइराला पक्षले निर्वाचनअघि नै विशेष वा नियमित महाधिवेशन गर्न दबाब दिँदै आएका थिए। आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको मुखमा यो घोषणाले पार्टीभित्र नयाँ तरङ्ग ल्याएको छ।

क्रियाशील सदस्यता ६८ प्रतिशतले मात्र नवीकरण

वक्तव्यका मुख्य बुँदाहरू

• “नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको मंसिर १५ गते सम्पन्न बैठकले निर्धारण गरेको नियमित महाधिवेशनको कार्यतालिका आगामी बैठकबाट अनुमोदन गर्नेगरी यसै सूचना मार्फत स्थगित गरिएको जानकारी गराइन्छ।”
• पुस २६ गते नियमित महाधिवेशन सम्पन्न गर्ने लक्ष्यअनुसार तय गरिएका अधिवेशनहरू (वडा, पालिका आदि) गति दिन नसकिएकाले सम्पूर्ण कार्यतालिका प्रभावित भएको।
• “उत्पन्न भएको यस्तो अन्योल र अनिश्चिततालाई अन्त्य गर्न यो वक्तव्य जारी गर्न बाध्य भएका छौँ।”
• विशेष महाधिवेशनको आवश्यकता: “५४ प्रतिशत महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूले हस्ताक्षर गरी केन्द्रीय कार्यालयमा दर्ता गराएको विशेष महाधिवेशनको मागलाई सम्बोधन गर्ने प्राथमिक विकल्प नियमित महाधिवेशन नै थियो। तर नियमित महाधिवेशन निर्धारित समयमै सम्पन्न हुन नसक्ने अवस्था सिर्जना भएपछि फेरि पनि विकल्पका रूपमा विशेष महाधिवेशन नै अघि आएको छ।”
• पार्टी विधानको दफा १७ (२) अनुसार विशेष महाधिवेशनको मागलाई सम्बोधन गर्नु केन्द्रीय कार्यालयको जिम्मेवारी रहेको र यसलाई सम्भव भएसम्म सर्वसम्मतिले अघि बढाइने।

क्रियाशील सदस्यताको अवस्था

वक्तव्यमा महाधिवेशन स्थगित भए पनि नयाँ क्रियाशील सदस्यता इन्ट्रीको कार्य निरन्तर जारी्‍ गर्न सबै तहका समितिलाई निर्देशन दिइएको छ। हालसम्मको प्रगति:

• नवीकरण: ५ लाख ७९ हजार ३९५ (अन्तिम चरणमा, बाँकी खोटाङ, बारा, कञ्चनपुर र कैलाली जिल्लामा प्रक्रिया टुङ्गिएपछि करिब ६ लाखभन्दा बढी पुग्ने अनुमान)।
• नयाँ इन्ट्री: १ लाख ९५ हजार ७३७ (अन्य जिल्ला र जनसम्पर्क समितिबाट निरन्तर)।
• यसअघि कांग्रेसको कुल क्रियाशील सदस्यता करिब ८.५ लाख थियो, जसमध्ये ६८ प्रतिशतले मात्र नवीकरण गरेको विवरण सार्वजनिक भएको थियो।

पार्टीभित्रको विवाद

कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशन २०७८ फागुनमा भएको थियो। विधानअनुसार हरेक ४ वर्षमा नियमित महाधिवेशन हुनुपर्छ, जसको म्याद २०८२ मंसिरसम्म थियो। तर, जेन–जी आन्दोलनपछि निर्वाचन घोषणा भएसँगै महाधिवेशनको कार्यतालिका प्रभावित भयो।

• संस्थापन पक्ष (देउवा–खड्का): निर्वाचनपछि (वैशाखतिर) महाधिवेशन गर्नुपर्ने अडान। यसले सभापति देउवालाई निर्वाचनमा टिकट वितरणको अधिकार कायम राख्ने रणनीति देखिन्छ।
• इतर पक्ष (थापा–शर्मा–कोइराला): निर्वाचनअघि नै विशेष महाधिवेशन गरेर नयाँ नेतृत्व चयन गर्न दबाब। ५४ प्रतिशत महाधिवेशन प्रतिनिधिको हस्ताक्षरसहित विशेष महाधिवेशन माग दर्ता भएको थियो।
• यसअघि गगन थापाले पुस मसान्तभित्र विशेष महाधिवेशन अनिवार्य भएको बताएका थिए। अब नियमित स्थगित भएपछि विशेष महाधिवेशनको बाटो खुला भएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यो घोषणाले देउवा पक्षलाई दबाबमा पारेको छ। सभापति देउवाले महामन्त्रीद्वयसँग भेट्न समय नदिएको समाचार पनि सार्वजनिक भएको छ। विशेष महाधिवेशन भएमा नेतृत्व परिवर्तनको सम्भावना बढ्ने र गगन थापा जस्ता युवा नेताको सभापति दाबी मजबुत हुने अनुमान छ।

प्रभाव र आगामी सम्भावना

• विशेष महाधिवेशन भएमा फागुन २१ को निर्वाचनअघि नयाँ सभापति चयन हुन सक्छ, जसले निर्वाचन रणनीतिमा असर पार्नेछ।
• कांग्रेसको समानुपातिक सूचीमा पनि नातावादको आलोचना भइरहेको सन्दर्भमा महाधिवेशन विवादले पार्टी एकतामा चुनौती थपेको छ।
• केन्द्रीय कार्यसमितिको आगामी बैठकले विशेष महाधिवेशनको मिति र प्रक्रिया टुङ्गो लगाउनेछ।

यो विकासले नेपाली कांग्रेसलाई निर्वाचनअघि नयाँ ऊर्जा दिन सक्छ वा थप विभाजन निम्त्याउन सक्छ। पार्टीले क्रियाशील सदस्यता विस्तारलाई निरन्तरता दिँदै विशेष महाधिवेशनको तयारी थालेको देखिन्छ।