काठमाडौं पुस २७: नेपाली कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनको उद्घाटन दिन आज (आइतबार) पनि सभापति शेरबहादुर देउवा र विशेष महाधिवेशन पक्षधरबीच कुनै सहमति जुटेन। देउवाले विशेष महाधिवेशनको नाम नै सुन्न नचाहेको, वार्तामा सहभागी नेताहरूले बताएका छन्। यसले पार्टी विभाजनको डिलमा पुर्‍याएको उनीहरूको भनाइ छ।

भृकुटीमण्डपमा प्रतिनिधिहरूको नाम दर्ता र जुलुसको तयारी चलिरहँदा पर्दा पछाडि भने दुई पक्षबीचको अन्तिम प्रयास असफल भएको छ। देउवा पक्षबाट रमेश लेखक, उमेश श्रेष्ठलगायतले सहमतिको प्रयास गरे पनि देउवाले “विशेष महाधिवेशन” शब्द नै सुन्न अस्वीकार गरेको पक्षधर नेताहरूको आरोप छ।

एक नेताले भने, “धेरै छलफल भयो, तर उहाँ (देउवा) विशेष महाधिवेशनको नाम पनि सुन्न चाहनुभएन। पत्र लिएर गएका नेतालाई अपमानित तरिकाले बाहिर निकालियो। अब यो अवस्थामा चामत्कारिक सहमति नभए पार्टी फुट्ने निश्चित छ।”

प्रतिनिधिहरूको दबाब: “नयाँ नेतृत्व ”

मुलुकभरबाट आएका हजारौं महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूको मुख्य माग स्पष्ट छ— नेतृत्व परिवर्तन। जिल्ला–जिल्लाबाट आएका प्रतिनिधिहरूले “कांग्रेस बचाउन नयाँ नेतृत्व” को नारा लगाइरहेका छन्।

एक प्रतिनिधिले भने, “निर्वाचन नजिकिँदै छ। टिकटको बाजी थापेर आएका हामी अब पुरानै नेतृत्वमा विश्वास गर्दैनौं। पार्टी जोगाउन नयाँ सभापति चाहिन्छ।”

वार्तामा सहभागी नेताहरूका अनुसार तीन–चार विकल्पमा छलफल भइरहेको छ:

• देउवालाई सभापतिमा निरन्तरता दिएर नीति महाधिवेशनमा परिणत गर्ने
• देउवा पक्ष लचिलो भएमा उद्घाटनपछि सहमतिमा पुग्ने
• प्रतिनिधिहरूले दबाब बढाउँदै नयाँ नेतृत्व चयन गर्ने

तर देउवा पक्ष अझै लचिलो बनेको छैन। देउवा निकट एक नेताले भने, “अहिले विशेष महाधिवेशनको औचित्य देखिँदैन। तर सभापतिले अन्तिमसम्म सहमति जुटाउनुहुनेछ भन्नेमा हामी विश्वस्त छौं।”

गगन–विश्वप्रकाशको तयारी

विशेष महाधिवेशनमा महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले राजनीतिक तथा सांगठनिक प्रतिवेदन पेस गर्ने तयारी छ। उनीहरूले यो महाधिवेशनलाई “पार्टी पुनर्निर्माण र सुदृढीकरण” को अवसर ठानेका छन्।

यदि सहमति भयो भने यो महाधिवेशन नीति केन्द्रित हुनेछ, नभए नेतृत्व परिवर्तनको बाटो खुल्नेछ।

राजनीतिक विश्लेषक गेजा शर्मा वाग्लेले यो अवस्था संस्थापन पक्षको षड्यन्त्रपूर्ण विलम्बका कारण आएको बताएका छन्। उनले भने:

“१४औं महाधिवेशनको कार्यकाल मंसिरभित्र सकिनुपर्थ्यो। तर देउवा पक्षले विलम्ब गरे। जेनजी विद्रोहपछि विषम परिस्थिति थियो, तत्काल विशेष महाधिवेशन गर्नुपर्थ्यो। ५४ प्रतिशत प्रतिनिधिको मागपछि यो वैधानिक, राजनीतिक र जनसमर्थित छ।

महाधिवेशन पार्टीको सर्वोच्च निकाय हो। अब यसका निर्णय सबैले मान्नुपर्छ। बीपीले आफ्नै दाजु मातृकाप्रसाद कोइरालाविरुद्ध विद्रोह गरेर कांग्रेस बचाएका थिए। अहिले पनि त्यस्तै घडी हो— विशेष महाधिवेशन गरेर अस्तित्व जोगाउने कि निर्वाचनपछि अवशेष मात्र बाँकी रहने ? यो यक्ष प्रश्न हो।”

आज के हुन्छ ?

दिउँसो १ बजे उद्घाटन हुँदैछ। जुलुसहरू भृकुटीमण्डपतर्फ अघि बढिरहेका छन्। बेलुकासम्म चामत्कारिक सहमति नभए प्रतिनिधिहरूले बन्द सत्रमा नयाँ नेतृत्व चयनको प्रस्ताव लैजाने सम्भावना बढेको छ।

कांग्रेसको यो विशेष महाधिवेशन अब केवल नीति छलफलको मञ्च होइन— यो पार्टीको भविष्यको निर्णायक मोड हो। देउवा ‘टसमस’ नभए पार्टी फुट्ने खतरा बढ्दै गएको छ, जबकि प्रतिनिधिहरूको दबाबले नयाँ ढोका खोल्न सक्छ। अबको केही घण्टाले कांग्रेसको भाग्य निर्धारण गर्नेछ।