न्यूयोर्क, ६,जनवरी – अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनले भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मदुरोलाई कब्जा गर्ने सैन्य अपरेसनलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको उल्लंघन भन्दै अमेरिकाका निकटतम सहयोगीहरूले नै कडा आलोचना गरेका छन्।

संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्को आपतकालीन बैठकमा फ्रान्स लगायतका सहयोगीहरूले यो कारबाहीलाई सार्वभौम राष्ट्रमाथिको आक्रमण भनेका छन् भने रुस र चीनले मदुरोको तत्काल रिहाइको माग गरेका छन्। ट्रम्प प्रशासनको “यो हाम्रो गोलार्ध हो” भन्ने नीतिलाई चुनौती दिएको छ।

मदुरोको गिरफ्तारी र अदालती कारबाही

जनवरी ३ मा काराकसमा गरिएको अमेरिकी विशेष फौजको रात्री अपरेसनमा मदुरो र उनकी पत्नी सिलिया फ्लोरेसलाई कब्जा गरिएको थियो। यो अपरेसनमा करिब २०० विशेष फौजका सदस्यहरू संलग्न थिए, जसलाई अमेरिकी रक्षा मन्त्री पीट हेगसेथले जनवरी ५ मा पुष्टि गरे । मदुरोलाई अमेरिकामा ल्याएर जनवरी ५ मा म्यानह्याटन संघीय अदालतमा पेश गरियो, जहाँ उनले लागूऔषध तस्करी र नार्को-टेररिज्मका आरोपहरूमा “दोषी होइन” भनेका थिए। अदालतमा मदुरोले आफूलाई “युद्धबन्दी” घोषणा गर्दै यो अपरेसनलाई कानुन प्रवर्तन नभई सैन्य आक्रमण भनेका थिए।

उनको वकिल ब्यारी जे. पोलाकले मदुरोलाई अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दाहरूमा अनुभवी वकिलको रूपमा चिनिन्छन्, जसले जुलियन असान्ज जस्ता ग्राहकहरूलाई प्रतिनिधित्व गरेका थिए। पोलाकले यो मुद्दालाई अमेरिकी साम्राज्यवादको उदाहरण भनेका छन्। अदालतबाहिर मदुरो समर्थक र विरोधीहरूबीच प्रदर्शन भएको थियो, जसमा क्वीन्सकी एड्रियाना मालाभे जस्ता भेनेजुएलावासीहरूले मदुरोको गिरफ्तारीलाई दमनकारी शासनको अन्त्य भनेका थिए भने प्यालेस्टिनी युवा आन्दोलनकी आयोजक यसाबेला तितीले यसलाई अमेरिकी साम्राज्यवाद र “सधैंका युद्ध” को संकेत भनेकी थिइन्।

संयुक्त राष्ट्रसंघमा आलोचना

जनवरी ५ मा न्यूयोर्कमा भएको सुरक्षा परिषद्को आपतकालीन बैठकमा अमेरिकाको कडा निन्दा गरियो। संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले यो अपरेसनलाई संयुक्त राष्ट्रसंघ वडापत्रको उल्लंघन भने । फ्रान्सका उपराजदूतले यो कारबाहीलाई “अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थाको आधारलाई कमजोर बनाउने” भनेका थिए।

रुस र चीनले मदुरोको रिहाइको माग गर्दै यो घटनालाई “अमेरिकी हेगेमोनी” भने । रुसले यसलाई २०१९ मा फियोना हिलले उल्लेख गरेको “भेनेजुएला-युक्रेन साटासाट” को सन्दर्भसँग जोडेका थिए, जसमा रुसले भेनेजुएलामा अमेरिकालाई स्वतन्त्रता दिने बदला युक्रेनमा आफ्नो हात खोल्न चाहेको थियो।

अमेरिकी विदेश विभागले यो कारबाहीलाई “कानुन प्रवर्तन अपरेसन” भने पनि, यसलाई ट्रम्पको “यो हाम्रो गोलार्ध हो” नीतिसँग जोडेर हेर्न थालिएको छ। विभागले एक्समा पोस्ट गरेको पोस्टरमा ट्रम्पको फोटोसँग “THIS IS OUR HEMISPHERE” लेखिएको छ, जसले पश्चिमी गोलार्धमा अमेरिकी प्रभुत्वको सन्देश दिन्छ।

विश्वव्यापी प्रतिक्रिया र आर्थिक प्रभाव

यो घटनाले विश्वव्यापी प्रतिक्रिया निम्त्याएको छ। अमेरिकी सिनेटर चक शुमरले यसलाई “खतरनाक र लापरवाह” भनेका छन् भने जोन थुनले ट्रम्प प्रशासनको निर्णयलाई “आरामदायक” मानेका छन्। डेमोक्र्याट नेता हाकिम जेफ्रिजले मदुरोलाई “तानाशाह” भने पनि “भेनेजुएलाको भविष्य भेनेजुएलावासीहरूले निर्धारण गर्नुपर्छ, ट्रम्पले होइन” भनेका छन्।

आर्थिक रूपमा, भेनेजुएलाको तेल उत्पादनमा ट्रम्पको योजनाले क्यानडाको तेल उद्योगलाई चुनौती दिएको छ। भेनेजुएलाको तेल पूर्वाधार मर्मत गर्न अमेरिकी कम्पनीहरूले अरबौं डलर खर्च गर्ने ट्रम्पको घोषणाले क्यानडालाई वैकल्पिक बजार खोज्न बाध्य बनाएको छ। यसले तेल स्टकहरूमा २.७ प्रतिशत वृद्धि गराएको छ।

भेनेजुएलामा अन्तरिम नेतृत्वमा डेल्सी रोड्रिगेजले मदुरोलाई “अझै राष्ट्रपति” भनेकी छिन् भने मदुरोका छोरा निकोलस मदुरो गुएराले उनलाई समर्थन गरेका छन्। काराकसमा मदुरो समर्थकहरूको प्रदर्शन भएको छ, जसले यो घटनालाई “अवैधानिक आक्रमण” भनेका छन्।

ट्रम्प प्रशासनको रणनीति र भविष्यका प्रभाव

ट्रम्प प्रशासनले यो अपरेसनलाई “नार्को-टेररिज्म” विरुद्धको कारबाही भने पनि, न्याय विभागले “कार्टेल डे लोस सोलेस” लाई संगठन नभई सामान्य दाबी भनेको छ। यो परिवर्तनले ट्रम्पको रणनीतिलाई थप प्रश्न उठाएको छ।

यो घटनाले विश्वव्यापी कानुन र सार्वभौमसत्तालाई चुनौती दिएको छ। अमेरिकी कांग्रेसमा ब्रीफिङ चलिरहेको छ, जसमा सिनेटरहरूले ट्रम्पको “भेनेजुएला सञ्चालन” दाबीबारे स्पष्टता मागेका छन्। यसले ल्याटिन अमेरिका र विश्वव्यापी कूटनीतिमा नयाँ तनाव निम्त्याउन सक्छ।

भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मदुरो र उनकी पत्नी सिलिया फ्लोरेसलाई सोमबार न्युयोर्कको अदालतमा उपस्थित गराइएको छ। 

सुनुवाइका क्रममा मदुरोले आफूविरुद्ध लगाइएका सबै आरोप अस्वीकार गरेका छन्।

मदुरोले अदालतमा भने, ‘मैले कुनै अपराध गरेको छैन, म एक सभ्य व्यक्ति हुँ।’ 

अदालतमा सोमबार पहिलो सुनुवाइ सकिएको र अब अर्को सुनुवाइ आगामी मार्च १७ मा हुनेछ। 

द गार्जियनका अनुसार, मदुरोविरुद्ध अमेरिकामा कोकिन तस्करी गराएको, खतरनाक हतियार राखेकोलगायत चार गम्भीर अभियोग लगाइएका छन्। मदुरो र उनकी श्रीमती फ्लोरेसलाई सँगै अदालतमा हाजिर गराइएको थियो।

सुनुवाइमा क्रममा मदुरोको खुट्टामा साङ्ला बाँधिएको थियो।

उनी र उनकी श्रीमती एउटै टेबलमा बसेका थिए र हेडफोन लगाएका थिए ताकि उनीहरूले आफ्नै भाषामा के भनिएको छ भनेर बुझ्न सकून्।

न्यायाधीशले उनीहरूविरुद्धका आरोप अदालतमा पढेर सुनाएका थिए।

मदुरोलाई  हिरासत कक्षबाट हेलिकप्टरमा लगिएको थियो। हेलिकप्टर अदालतनजिकैको हेलिप्याडमा अवतरण गराइएको थियो। त्यसपछि तुरुन्तै भ्यानमा हालेर मदुरो दम्पतीलाई अदालत पुर्‍याइएको थियो।

मदुरोलाई गत शनिबार राति अमेरिकी सेनाले भेनेजुएलामा हवाई हमला गरी निवासबाटै थुतेर अमेरिका लगेको थियो।