काठमाडौं ४ पुस । नेकपा एमालेको ११औँ राष्ट्रिय महाधिवेशनले केपी शर्मा ओलीलाई ठूलो मतान्तरले तेस्रो पटक अध्यक्षमा निर्वाचित गरेको छ। तर महाधिवेशनको शपथग्रहण कार्यक्रमले पार्टीभित्रको आन्तरिक लोकतन्त्र र सहिष्णुतामाथि प्रश्न उठाएको छ। नवनिर्वाचित पदाधिकारीहरूको शपथग्रहणमा अध्यक्षका प्रत्यासी ईश्वर पोखरेललाई नै निम्तो नदिइएको खुलेको छ। यो घटनाले ओली पक्षको ‘निषेधको अभ्यास’ सुरु भएको इतर पक्षको आरोपलाई बल पुगेको छ।

१. शपथग्रहणमा प्रतिस्पर्धीहरूलाई बेवास्ता: ईश्वर पोखरेललाई बोलाइएन

भृकुटीमण्डपमा आयोजित शपथग्रहण कार्यक्रममा अध्यक्षमा पराजित ईश्वर पोखरेललाई निम्तो नदिइएको बुझिएको छ। अध्यक्ष मण्डल, निर्वाचन आयोग र ओली पक्षबाट नै पोखरेललाई जानकारी नदिइएको हो। पोखरेल पक्ष थापा गाउँमा जम्मा भएर शपथग्रहणमा जान तयार भए पनि कुनै खबर नआएपछि जान सकेनन्।

• इतर पक्षको भनाइ: “विजयी साथीहरूलाई बधाई दिन चाहेका थियौँ, तर कुनै खबर आएन,” एक नेताले भने। “हामीले प्यानलमा ओली र शंकर पोखरेलको नाम पनि राखेका थियौँ, तर शपथग्रहणमै निषेधको अभ्यास देखियो।” तर सपथ ग्रहणमा गोकर्ण विष्ट र योगेश भट्टराईदेखि कर्णथापा सम्मका इतरपथका नेताहरु भने सहभागी थिए ।
• प्रभाव: यो घटनाले ओलीले प्रतिस्पर्धीहरूलाई ‘ठेगान लगाउने’ नीति अपनाएको इतर पक्षको मत छ। शपथग्रहण नभएसम्म अध्यक्ष मण्डल विघटन नहुने नियम हुँदाहुँदै पोखरेललाई बेवास्ता गरिएको हो।

२. ईश्वर र सुरेन्द्रको साहस

महाधिवेशनले ओलीलाई मतको बहुमत दियो, तर ईश्वर पोखरेल र सुरेन्द्र पाण्डेको प्रतिस्पर्धाले पार्टीको आन्तरिक लोकतन्त्र जोगाएको विश्लेषण छ।

• निर्वाचन परिणाम: ओली १,६६३ मत, पोखरेल ५६४ मत। महासचिवमा शंकर पोखरेल १,२२८ मत, पाण्डे ९९९ मत।
• पदाधिकारी: १९ मध्ये ओली पक्षका १७ जना विजयी, इतरबाट गोकर्ण विष्ट र योगेश भट्टराई मात्र।
• विश्लेषण: “प्रतिस्पर्धा ओलीको चाहनाबिपरीत भयो, जसले एमालेको लोकतन्त्र जोगायो,” विश्लेषक कृष्ण पोखरेल भन्छन्।
• भाष्य परिवर्तन?: नवौँ महाधिवेशनदेखि ‘एमालेमा लोकतन्त्र छैन’ भन्ने आरोप थियो, तर यो प्रतिस्पर्धाले त्यसलाई चुनौती दियो। तर शपथग्रहण घटनाले पुरानो भाष्य फर्कने खतरा।

३. महाधिवेशनका ११ प्रमुख दृश्य र महत्व

महाधिवेशनले एमालेमा विधि फर्काएको, कार्यकर्ताको मनोबल जगाएको र जनपरिचालन देखाएको छ।

• कार्यकर्ताको मनोबल: जेन–जी आन्दोलनपछिको त्रासबाट मुक्त, महाधिवेशनले ‘एमाले अजम्बरी’ सन्देश दियो।
• शानदार उद्घाटन: सल्लाघारीमा लाखौँको उपस्थिति, अन्य दलका नेताले प्रशंसा।
• साजसज्जा: तलेजु–धरहरा प्रेरित मञ्च, चाँगुनारायण कटआउट।
• विधान उल्लङ्घन: गोदावरीको निर्णय भृकुटीमण्डपमा उल्ट्याइयो (पदाधिकारी १५ बाट १९, केन्द्रीय कमिटी २५१ बाट ३०१)।
• ओलीको सकस: आफ्नै समूह मिलाउन विधान संशोधन।
• इतर पक्षको सकस: उम्मेदवार भेट्टाउन हम्मे।
• विद्रोह: अग्नि खरेल, गोकुल बास्कोटा लगायत ओली पक्षबाट इतरतिर।
• मत क्रस: महासचिवमा व्यापक, १२औँ महाधिवेशनको रिहर्सल।
• विद्युतीय मतदान: २३ घन्टा लाग्यो, कार्यकर्ताको धैर्य परीक्षा।
• पूर्वमाओवादी एकीकरण: लेखराज भट्ट सर्वाधिक मत, रामबहादुर थापा तेस्रो।
• समापन: ओलीको ‘एमालेलाई छोएर हेर त’ भाषण।

यी घटना र दृश्यहरूले महाधिवेशन ओलीको व्यक्तिगत विजय भए पनि पार्टीको लोकतान्त्रिक अभ्यास र एकतामाथि प्रश्न उठाएको देखाउँछन्। शपथग्रहणको बेवास्ताले इतर पक्षमा असन्तुष्टि बढाएको छ, जसले आगामी दिनमा आन्तरिक चुनौती निम्त्याउने सम्भावना छ।